BAĞIMSIZ DENETİME TABİ ŞİRKETLERİN BELİRLENMESİNE DAİR USUL VE ESASLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI

Bağımsız denetime tabi şirketlerin belirlenmesindeki temel eşik değerlerin artırılmasına ilişkin yayımladığımız bültenin ardından, bu eşiklerin hesaplanmasına ve uygulanmasına dair usulleri düzenleyen ikincil mevzuatta da önemli değişiklikler yapılmıştır.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Kurul Kararı (“Karar”), 7 Mayıs 2026 tarihli ve 33246 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Karar ile "Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararına İlişkin Usul ve Esaslarda (“Usul ve Esaslar”) Değişiklik Yapılması Hakkında Usul ve Esaslar" yayımlanmış ve mevcut usul ve esaslar yeni kriterlere uygun hale getirilmiştir.

1. Kapsama Girme ve Çıkma Koşullarında "Farklı Ölçüt" Esnekliği

Şirketlerin bağımsız denetime tabi olması için ilgili fıkralarda belirtilen üç ölçütten en az ikisinin eşik değerlerini art arda iki hesap döneminde aşması gerekmektedir. Yapılan yeni düzenleme ile, birbirini takip eden hesap dönemlerinde aşılan iki ölçütün aynı ölçütler olması şartı kaldırılmıştır. Kurum tarafından yayımlanan kararda, kapsama girme durumuna ilişkin örnek tablo paylaşılmıştır:

(¹) Ölçütlerden en az ikisinin eşik değerini art arda 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde aştığından 2026 hesap dönemi için denetime tabidir.

Aynı esneklik, denetim kapsamından çıkış için de getirilmiştir. Denetime tabi olan şirketler, tek başına veya bağlı ortaklıkları ve iştirakleriyle birlikte, belirtilen ölçütlerden en az ikisine ait eşik değerlerin iki hesap döneminde art arda altında kalması durumunda, müteakip hesap döneminden itibaren denetim kapsamından çıkar. Birbirini takip eden hesap dönemlerinde eşik değerlerin altında kalınan iki ölçütün aynı olması şart değildir.

Kapsamdan çıkış durumunu gösteren örnek tablo ise aşağıdaki gibidir:

(**) Ölçütlerden en az ikisinin eşik değerini art arda 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde aştığından 2026 hesap dönemi için denetime tabidir.

(²) 2026 hesap döneminde ölçütlerden en az ikisinin eşik değerlerinin yüzde yirmi veya daha fazla oranda altında kalınmadığı varsayılmıştır.

(³) 2025 ve 2026 hesap dönemlerinde ölçütlerden en az ikisine ait eşik değerin altında kalmadığından 2027 hesap dönemi için bağımsız denetime tabidir.

(⁴) 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde ölçütlerden en az ikisine ait eşik değerin altında kaldığından 2028 hesap dönemi için bağımsız denetime tabi değildir.

2. Eşik Değer Değişikliklerinin Geçmiş Dönemlere Uygulanması

Eşik değerlerde değişiklik yapılması durumunda, değişikliğin yürürlüğe girdiği hesap döneminden önceki hesap dönemleri için denetime tabi olma veya denetim kapsamından çıkma hususlarının değerlendirilmesi, ilgili hesap dönemleri için geçerli olan eşik değerler esas alınarak yapılır.

Örneğin şirket, 01/01/2026 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde esas alınmak üzere revize edilen yeni eşik değerleri değil, 2025 hesap döneminde denetime tabi olmak için geçerli olan eşik değerleri esas almalı, bu eşik değerlerin önceki iki hesap döneminde (2024 ve 2023) aşılıp aşılmadığını belirlemelidir.

3. Enflasyon Muhasebesi ve Finansal Tabloların Esas Alınması

Usul ve Esaslar’ın Geçici 1'inci maddesinde yapılan değişiklikle, enflasyon düzeltmesinin ölçüt hesaplamalarına etkisi kurala bağlanmıştır:

• 2024 yılında denetim kapsamında olunup olunmadığının belirlenmesinde, 2022 yılı için enflasyon etkisine göre düzeltilmemiş finansal tablolar esas alınır.
• 2025 yılında denetim kapsamında olunup olunmadığının belirlenmesinde, 2023 hesap dönemi için aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı açısından bu döneme ait genel kurulda onaylanan finansal tablolarda yer alan tutarlar esas alınır.
• Bu kural, ilgili Türkiye Muhasebe Standartları uyarınca enflasyon muhasebesi uygulamasının devam ettiği her hesap dönemi için aynen uygulanır.