TBMM Gündemindeki Kanun Teklifi Çerçevesinde Doğum ve Babalık İzinlerinde Beklenen Mevzuat Değişiklikleri

Çalışma hayatında aile bütünlüğünün korunması ve çocukların sağlıklı gelişiminin desteklenmesi amacıyla hazırlanan yeni kanun teklifi, 04.03.2026 tarihinde TBMM Başkanlığı'na sunulmuştur. İlgili teklif, başta 4857 sayılı İş Kanunu (“İş Kanunu”), 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (“5510 sayılı Kanun”) ve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (“Devlet Memurları Kanunu”) olmak üzere bazı kanunlarda değişiklikler öngörmektedir. Bu kanunlarda öngörülen değişiklikler aşağıda sunulmaktadır.

A.   4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında Beklenen Değişiklikler

1-   Analık (Doğum) İzni Sürelerinin 24 Haftaya Çıkarılması (m. 74)

Mevcut 4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca, kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Kanun teklifi ile maddedeki doğum sonrası izin süresinin 16 haftaya çıkarılarak toplam analık izni süresinin 24 hafta olarak yeniden düzenlenmesi öngörülmektedir. Çoğul gebelik halinde doğumdan önceki sekiz haftalık süreye eklenen iki haftalık uygulama ise korunmaktadır. Böylece çoğul gebeliklerde toplam analık izni süresi 26 hafta (doğum öncesi 10 hafta + doğum sonrası 16 hafta) olarak uygulanacaktır.

2-  Doğum Öncesi Çalışma ve Erken Doğum Hallerinde Süre Aktarımı (m. 74)

İş Kanunu’nun 74. maddesinde yer alan mevcut düzenlemeye göre; sağlık durumu uygun olan kadın işçi, hekim onayı ile isteği halinde doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilmekteydi. Teklif ile bu sınır daraltılarak, hekim onayıyla çalışılabilen sürenin doğuma iki hafta kalıncaya kadar şeklinde değiştirilmesi planlanmaktadır.

3-  Babalık ve Koruyucu Aile İzinlerinin 10 Güne Yükseltilmesi (Ek m. 2)

İş Kanunu’nun mazeret izinlerini düzenleyen Ek 2. maddesinde iki önemli yenilik öngörülmektedir:

• Babalık İzni: İşçiye eşinin doğum yapması halinde verilen 5 günlük ücretli izin hakkı, memur statüsündeki çalışanlarla eşitlenerek 10 güne çıkarılmaktadır.
• Koruyucu Aile İzni: Maddeye eklenmesi planlanan yeni bent ile bir veya daha fazla çocuğa koruyucu aile olan çalışanlara, çocuğun kurumlardan teslim alındığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere 10 günlük ücretli izin hakkı tanımlanmaktadır.

B.   5510 Sayılı Kanun (Sosyal Güvenlik) Kapsamında Beklenen Değişiklikler

1-  "Analık Hali" Süresinin Genişletilmesi (m. 15)

Kanun teklifi ile 5510 sayılı Kanun'da yer alan analık hali süreleri de uzatılmaktadır. Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin veya kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren ve doğumdan sonraki 8 haftalık analık hali, 8 haftadan 16 haftaya çıkarılarak doğumdan sonraki analık hali süresi çoğul gebelik halinde tanınan süre ile eşitlenmektedir.

2-  Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Süresi ve Şartları (m. 18/1-c)

Doğum izinlerindeki artış, geçici iş göremezlik ödeneğine de doğrudan yansıyacaktır. Hizmet akdi ile çalışanlar ile kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan sigortalı kadınların analığı halinde, geçici iş göremezlik ödeneğine ilişkin mevcut ve beklenen durum şu şekildedir:

• Ödeneğe hak kazanabilmek için aranan, doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartı yeni teklifte de aynen korunmaktadır.
• Mevcut uygulamada doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta üzerinden verilen ödenek süresi uzatılmaktadır. Yeni düzenlemeye göre, geçici iş göremezlik ödeneği doğumdan önceki 8 ve sonraki 16 haftalık sürede çalışmadığı her gün için verilecektir. Çoğul gebelik hallerinde ise doğum öncesindeki 8 haftalık süreye 2 hafta daha ilave edilerek, ödenek toplam 26 hafta üzerinden hesaplanacaktır.
• Mevcut düzenlemede anne adayları hekim onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışabilirken, yeni teklifle bu sınır doğuma 2 hafta kalıncaya kadar şeklinde güncellenmektedir.

C. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Kapsamındaki Yansımalar (m. 104)

İş Kanunu'nda yapılan değişikliklere paralel olarak, kamu ve özel sektör çalışanları arasındaki norm birliğini sağlamak amacıyla 657 sayılı Kanun'un mazeret izinlerini düzenleyen 104. maddesinde de uyum düzenlemeleri öngörülmektedir. Bu kapsamda, memurların 16 hafta olan toplam analık izni süresinin de 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak (özel sektörde veya kamuda) çalışan işçilerle eşitlenerek 24 haftaya (doğum öncesi 8, doğum sonrası 16 hafta) çıkarılması ve doğum öncesi çalışılabilecek maksimum sürenin doğuma 2 hafta kalıncaya kadar şeklinde güncellenmesi beklenmektedir.

Buna ek olarak, ilgili maddeye getirilecek yeni bir hükümle koruyucu ailelere yönelik mazeret izni hakkı da düzenlenmektedir. Yapılacak değişiklikle, bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan memura, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten itibaren talebi üzerine 10 gün mazeret izni verilecektir.

İlgili kanun teklifi halihazırda TBMM sürecinde olup, kanunlaşarak Resmî Gazete'de yayımlanması ile birlikte kanunlaşacaktır.